Kiến Minh Nguyễn Ngọc Quang
Trước đây, tôi từng làm việc với một thân chủ thường cảm thấy bản thân mình trống rỗng, vô giá trị. Trong những phiên đầu tiên, cậu nói với tôi rằng cậu không thể chịu đựng được việc ở một mình. Cậu mô tả những khi buộc phải ở một mình như thể bị rơi xuống vực sâu cảm xúc; ở đó không có gì cả, ảm đạm và buồn bã. Đôi khi ở một mình cậu cũng thấy đáng sợ bởi vì những gì khó chịu nhất mà cậu cảm thấy về con người cậu có thể hiện lên rõ ràng. Cậu không có bất cứ một điều gì có thể giúp cậu cảm thấy tự hào và có giá trị về bản thân.
Trong các mối quan hệ, cậu thấy mình chẳng có gì thú vị và đặc biệt đến mức cậu có thể gần như kể hết mọi điều về bản thân cậu, kể cả những điều khiến cậu dễ bị tổn thương, cho một người xa lạ mới quen. Cậu thấy như thể mình không có một chút gì giữ lại cho bản thân, như thể cậu không đáng để có một không gian riêng tư. Cũng trong tương giao với bạn bè, cậu thấy mình có xu hướng làm chiều lòng người khác, sợ rằng nếu không như thế họ sẽ rời bỏ một con người trống rỗng và vô giá trị như cậu. Cậu nhận ra mình nói “có” khi cậu cảm thấy “không”, và ngược lại.
Làm việc với cậu, tôi chỉ có duy nhất một mục tiêu để cố gắng đạt được đó là thực sự chú tâm lắng nghe, hiểu đúng, và chấp nhận mỗi cảm nhận của cậu; tôi cũng cẩn thận ý thức kiểm tra xem liệu mình có một cách vi tế xen vào trong những lời nói hoặc những cử chỉ một thái độ không chấp nhận, đồng tình hay phản đối, khuyến khích hay ngăn cản, đối với những cảm nghĩ của cậu hay không. Quá trình này không hề dễ dàng và thực sự tôi thấy mình thất bại hơn là thành công trong trong phần lớn thời gian ngồi với cậu nơi phòng tham vấn.
Một thời gian sau, trong một phiên làm việc, cậu nói cho tôi biết rằng vào tuần trước đó cậu đã từ chối lời mời ăn tối của một người bạn. Cậu kể lại trải nghiệm này với nhiều ngạc nhiên xen lẫn vui sướng và cả sự sảng khoái. Cậu thấy rằng có thể nói “không” khi thực sự cảm thấy “không” là một trải nghiệm tuyệt vời. Cậu tự nhắc nhở mình không được quên. Trong một phiên làm việc khác, cậu kể cho tôi nghe rằng tuần vừa qua đã có lúc cậu ngồi một mình rất lâu mà không hề cảm thấy trống rỗng, buồn chán, hay sợ hãi. Thay vào đó, cậu cảm thấy thoải mái khi được ở một mình. Cậu nói có gì đó hay ho lắm khi được ở một mình. Rồi trong một phiên làm việc khác nữa, cậu nói với tôi rằng cậu muốn có một chút riêng tư, rằng chỉ những ai cậu thực sự tin tưởng mới được cậu kể cho nghe những phần dễ thương tổn nhất của cậu. Bây giờ, đối với cậu, được biết về cậu một cách trọn vẹn là một đặc quyền mà cậu có thể trao tặng cho những ai cậu cho là xứng đáng.
Tôi phải thừa nhận rằng tôi đã cảm thấy thoả lòng khi thấy cậu tiến triển theo hướng ngày càng tự chủ, quý mến, và trân trọng bản thân mình. Và tôi cũng phải thừa nhận thêm rằng tôi đã luôn băn khoăn nghi ngờ về điều gì trong mối quan hệ trị liệu của chúng tôi đã giúp cậu trải nghiệm những thay đổi như thế. Tôi rõ ràng chưa bao giờ cố gắng nói cho cậu hiểu về sự chấp nhận, yêu thương, và coi trọng bản thân. Điều đó còn không nằm trong ý định của tôi. Vì thế, tôi giả thuyết rằng những thay đổi này chỉ là ngẫu nhiên, tình cờ, hoặc do một sự kiện nào đó ngoài trị liệu đã làm cậu thay đổi mà cậu chưa kể với tôi. Tôi sẽ không bao giờ có câu trả lời chính xác.
Nhưng giả sử như đã có điều gì đó trong mối quan hệ của chúng tôi chịu trách nhiệm cho những thay đổi này, tôi muốn đưa ra một vài dự đoán. Tôi đoán rằng có lẽ bởi vì tôi đã ít nhiều coi trọng cậu cùng những cảm nghĩ của cậu và thể hiện điều đó thông qua một nỗ lực liên tục, trầy trật, để chú tâm, lắng nghe, và hiểu biết thấu cảm cậu mà một lúc nào đó cậu cũng dần có một thái độ tương tự đối với những cảm nghĩ của cậu? Có thể ở một chừng mực nào đó cậu đã cảm thấy rằng “chỉ cần là mình đây với những cảm nghĩ này đây đang tồn tại đã là một điều gì đó đẹp đẽ có giá trị” và như thế cậu có thể ngồi cả giờ đồng hồ với chính cậu, nhìn ngắm những trải nghiệm đó; thấy chúng cũng quý giá để chỉ có những ai xứng đáng mới được lắng nghe; và nhất là không cần phải chối bỏ chúng để đổi lấy sự chấp nhận của một người khác?
Leave a Reply